Czym są i kiedy przysługują alimenty?
Alimenty to regularne wsparcie finansowe, które najczęściej trafia do członków rodziny. Ich celem jest zapewnienie podstawowych środków do życia oraz opieki. Kto może ubiegać się o alimenty i jak się je oblicza? To reguluje kodeks rodzinny, ale pamiętaj, że kwota alimentów zawsze jest ustalana indywidualnie.
Prawo do alimentów mają różne grupy osób:
Małżonkowie w czasie trwania małżeństwa, a w określonych sytuacjach także po jego zakończeniu;
Rodzice w stosunku do dzieci, które nie mogą się utrzymać samodzielnie.
O alimenty mogą starać się także dziadkowie, macocha, ojczym, pasierb lub pasierbica, a także dzieci przyrodnie czy adoptowane.
Z wyjątkiem małżonków i dzieci, aby ubiegać się o alimenty, trzeba być w trudnej sytuacji finansowej. To znaczy, że nie da się samodzielnie utrzymać, a ten trudny stan nie może być spowodowany własnym zaniedbaniem, jak na przykład celowe rezygnowanie z pracy czy hazard. W przypadku małżonków po rozwodzie ważne jest ustalenie winy po obu stronach.
Krewni w linii prostej oraz rodzeństwo są zobowiązani do płacenia alimentów, ale najpierw te obowiązki mają najbliżsi krewni. Dalsi krewni wchodzą w grę dopiero wtedy, gdy bliżsi nie mogą wypełnić swoich obowiązków bez dużych strat dla siebie lub uzyskanie świadczenia wiązałoby się z poważnymi trudnościami.
Jak wylicza się wysokość alimentów?
Czemu alimenty na jedno dziecko mogą wynosić 800 zł, a na inne nawet 3 tysiące? Kiedy sąd ustala wysokość świadczenia, porównuje zawsze dwie rzeczy:
uzasadnione potrzeby osoby uprawnionej;
możliwości zarobkowe osoby zobowiązanej.
Zobaczmy to na przykładzie alimentów na dziecko. Uzasadnione potrzeby obejmują wydatki na jedzenie, naukę, rozwój osobisty i socjalizację. Do tego dochodzi kieszonkowe i wydatki na leki. Oczywiście, to, co potrzebne, zmienia się w miarę jak dziecko rośnie – sześciolatek nie będzie miał takich samych potrzeb jak maturzysta.
Ale nie chodzi tylko o to, by dziecko mogło przeżyć. Musi mieć też możliwość rozwoju! Pamiętaj, że wszystkie wydatki trzeba będzie udowodnić przed sądem, pokazując rachunki lub faktury.
Z kolei możliwości zarobkowe osoby zobowiązanej to to, ile może potencjalnie zarobić. Liczy się nie tylko aktualna praca i pensja, ale też jak dobrze dana osoba może wykorzystać swoje umiejętności i kwalifikacje. Ważne są też inne źródła dochodu, jak majątek czy wynajem nieruchomości.
Dlatego sąd może przyznać alimenty w wysokości 2–3 tysięcy złotych, jeśli uzna, że ktoś zarabiający 6 tysięcy złotych netto mógłby zarobić znacznie więcej.
Pamiętaj, alimenty to nie tylko pieniądze – to także dbanie o rozwój dziecka. Dlatego, jeśli sąd zasądzi alimenty od jednego z rodziców, nie oznacza to, że ten rodzic nie ma obowiązku spędzać czasu z dzieckiem. Z tego powodu w wyroku rozwodowym, oprócz wysokości alimentów, zwykle określa się też kontakty z dzieckiem.
W prawie rodzinnym mówi się także o zasadzie równej stopy życiowej. Oznacza to, że wszyscy członkowie rodziny powinni żyć w podobnych warunkach. Jeśli osoba zobowiązana do alimentów nagle zacznie więcej zarabiać, jej były małżonek ma prawo domagać się podwyższenia alimentów.
Jak wystąpić o zasądzenie alimentów?
W przypadku rozwodu orzeczenie dotyczące alimentów dla dzieci jest obowiązkowym elementem wyroku sądowego. W innych sytuacjach konieczne jest złożenie pozwu o ustalenie obowiązku alimentacyjnego lub o zmianę jego wysokości, czy nawet o wygaśnięcie tego obowiązku.
Najlepiej powierzyć sporządzenie pozwu profesjonalnemu pełnomocnikowi, który zadba o odpowiednie argumenty i formalności.
Zastanawiasz się, czy w Twojej sytuacji możesz liczyć na alimenty? A może zmieniły się okoliczności i chcesz domagać się podwyższenia lub obniżenia kwoty? Skontaktuj się z prawnikiem, który rozwieje Twoje wątpliwości. Pamiętaj, że płacenie alimentów to obowiązek, a unikanie go to przestępstwo!
