Ogólny termin przedawnienia – 6 lat
Zgodnie z art. 118 kodeksu cywilnego, jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej, roszczenia przedawniają się po sześciu latach. Ten termin ma zastosowanie przede wszystkim do spraw, które nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czyli dotyczy głównie:
- konsumentów dochodzących roszczeń wobec przedsiębiorców,
- roszczeń między osobami prywatnymi,
- zobowiązań powstałych poza stosunkiem gospodarczym.
Szczególnie ważna jest kwestia roszczeń konsumentów. Często mylnie przyjmuje się, że skoro roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z krótszym, 3-letnim terminem, to również konsument zawarłszy umowę z przedsiębiorcą ma „skrócony” czas na dochodzenie roszczeń.
Nic bardziej mylnego – w tym przypadku to przedsiębiorca ma skrócony, 3-letni termin, natomiast konsument może dochodzić swych praw w ciągu lat sześciu. Oczywiście mowa o sytuacji, w której przepisy kodeksu cywilnego nie zastrzegają szczególnego terminu przedawnienia, a tak zdarza się naprawdę często. Jeśli chodzi np. o reklamacje przy umowie o wykonanie remontu, termin przedawnienia zasadniczo wyniesie rok od momentu wykrycia wady. W kodeksie cywilnym znajdziemy o wiele więcej przykładów szczególnych, krótszych terminów przedawnienia.
Co istotne – koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, o ile sam termin wynosi co najmniej dwa lata. Przykładowo:
Jeżeli roszczenie powstało 15 czerwca 2019 r. (i stosuje się do niego ogólny 6-letni termin przedawnienia), to przedawni się dopiero 31 grudnia 2025 r.
Roszczenia przedsiębiorców – tylko 3 lata
Inaczej wygląda sytuacja, gdy roszczenie ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Dla przedsiębiorców termin przedawnienia wynosi 3 lata, co oznacza, że w tym czasie powinni oni skutecznie dochodzić swoich należności – w przeciwnym razie dłużnik może powołać się na zarzut przedawnienia. Oczywiście – znów należy pamiętać o szczególnych terminach przedawnień wyznaczonych w kodeksie cywilnym dla poszczególnych umów. Przykładowo – roszczenia z umowy o dzieło (np. wykonanie remontu) przedawniają się w ciągu dwóch lat od momentu oddania dzieła.
Oto przykłady typowych roszczeń związanych z działalnością gospodarczą:
- naprawienie szkody wynikłej z niewykonania umowy,
- roszczenia z umów o roboty budowlane,
- roszczenia o czynsz z umowy najmu.
Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność dokładnego monitorowania terminów i prowadzenia skutecznej windykacji. Każdy miesiąc zwłoki może oznaczać utratę realnej możliwości dochodzenia należności w sądzie. Z tego względu przedsiębiorcy powinni rozważyć korzystanie ze stałego wsparcia profesjonalnego prawnika – adwokata, który będzie mógł pomóc w monitorowaniu biegu terminów przedawnienia roszczeń.
Sprawdź również: Czy adwokat prowadzi tylko sprawy karne?
Dlaczego terminy są różne?
Ustawodawca celowo wprowadził rozróżnienie pomiędzy roszczeniami konsumentów a przedsiębiorców.
- Konsument uznawany jest za słabszą stronę stosunku prawnego, dlatego przysługuje mu dłuższy, 6-letni okres przedawnienia, aby rzadziej dochodziło do sytuacji, gdy zablokuje mu to możliwość uzyskania należnych świadczeń.
- Przedsiębiorca z kolei prowadzi działalność zawodową i ma obowiązek działać z większą starannością, w tym pilnować należnych mu terminów. Z tego powodu warto posiadać wsparcie adwokata świadczącego pomoc prawną i obsługę firmy.
W praktyce różnica ta ma ogromne znaczenie – szczególnie w przypadku spornych faktur, opóźnień płatniczych czy błędów w wykonaniu usług.
Przepisy szczególne – kiedy terminy są inne
Kodeks cywilny przewiduje szereg wyjątków, w których terminy przedawnienia odbiegają od ogólnej reguły z art. 118 KC. Poza wskazanymi wcześniej, ustawa przewiduje odrębne terminy przy niemal każdym typie umowy – np. umowa zlecenia czy umowa pożyczki. Warto zweryfikować, czy nasz przypadek nie przewiduje właśnie tego typu szczególnego terminu przedawnienia.
Jak obliczyć termin przedawnienia?
Wiele osób mylnie zakłada, że termin przedawnienia biegnie od momentu podpisania umowy. W rzeczywistości liczy się go od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli od chwili, gdy wierzyciel mógł żądać spełnienia świadczenia (np. zapłaty, wydania towaru, wykonania usługi).
Przykład:
Jeśli faktura wystawiona 1 lipca 2022 r. miała termin płatności do 15 lipca 2022 r., termin przedawnienia dla przedsiębiorcy zacznie biec od 16 lipca 2022 r.
Co daje upływ terminu przedawnienia?
Upływ terminu przedawnienia nie powoduje automatycznego wygaśnięcia długu, ale sprawia, że dłużnik może skutecznie uchylić się od zapłaty.
Jeśli jednak sam dobrowolnie spełni świadczenie po przedawnieniu – nie może domagać się zwrotu pieniędzy.
W przypadku konsumentów prawo przewiduje dodatkową ochronę – sąd z urzędu bada przedawnienie w sprawach przeciwko konsumentom. Wobec przedsiębiorców takiego obowiązku nie ma – muszą samodzielnie zgłosić zarzut przedawnienia w toku postępowania.
Wnioski
Różnica między 6-letnim terminem przedawnienia dla konsumenta, a 3-letnim terminem dla przedsiębiorcy ma ogromne znaczenie praktyczne. Nieznajomość tych zasad może prowadzić do utraty realnej możliwości dochodzenia swoich praw – zwłaszcza w sporach gospodarczych. Nie można jednak zapominać, że w wielu przypadkach ogólne terminy przedawnienia nie będą miały zastosowania.
Dlatego zawsze warto:
- sprawdzić, kiedy roszczenie stało się wymagalne,
- ustalić, czy obowiązuje termin ogólny czy szczególny,
- w razie wątpliwości – skonsultować się z adwokatem, który oceni, czy roszczenie rzeczywiście uległo przedawnieniu.
Potrzebujesz pomocy w ustaleniu, czy Twoje roszczenie już się przedawniło?
Skontaktuj się z adwokatem poprzez www.serwisadwokacki.pl – znajdziesz tam specjalistów od prawa cywilnego i gospodarczego w całej Polsce.
Źródło zdjęcia: Freepik.com
