Kontynuując przegląd negatywnych przesłanek orzeczenia rozwodu, należy wskazać kolejno na zawartą w art. 56 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego drugą tego rodzaju przesłankę, a mianowicie sprzeczność orzeczenia rozwodu z zasadami współżycia społecznego. Stanowi ona samodzielną podstawę oddalenia powództwa o rozwód i ma charakter bezwzględny. Wprowadzenie tej przesłanki miało na celu integrację przepisów prawa z zasadami moralnymi i obyczajowymi. Kiedy więc właśnie z uwagi na tę przesłankę małżonkowie nie otrzymają rozwodu?
Zasady współżycia społecznego
Otóż sposób rozumienia zasad współżycia społecznego w omawianym tu kontekście jest w orzecznictwie jednolity. Jak podkreśla Sąd Najwyższy, w danym wypadku może wchodzić w grę interes i dobro współmałżonka lub innych osób. Np. orzeczenie rozwodu może okazać się sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zwłaszcza wówczas, gdy jedno z małżonków jest nieuleczalnie chore, wymaga pomocy i opieki materialnej oraz moralnej swego współmałżonka i rozwód stanowiłby dla niego rażącą krzywdę. Niekiedy przeciwko udzieleniu rozwodu mogą przemawiać względy natury społeczno-wychowawczej, które nie pozwalają, by orzeczenie rozwodu sankcjonowało stan faktyczny powstały na tle złośliwego stosunku do współmałżonka albo na tle innych przejawów lekceważenia małżeństwa i rodziny.
Sądy niezwykle rzadko stosowały omawianą przesłankę
Jak wynika z badań aktowych przeprowadzonych przez M. Domańskiego, w których analizą objęto akta 71 spraw rozwodowych, gdzie zapadły orzeczenia oddalające powództwo, a których głównym celem badawczym było: „wykazanie, jak w praktyce były interpretowane przesłanki rozwodowe i jakie okoliczności stanu faktycznego uzasadniały dokonanie przez sąd subsumpcji prowadzącej do oddalenia powództwa na podstawie art. 56 k.r.o”, sądy niezwykle rzadko stosowały omawianą tu przesłankę negatywną orzeczenia rozwodu (podobnie zresztą, jak przesłankę negatywną związaną z zagrożeniem dobra wspólnych małoletnich dzieci stron). W sprawie, w której prawdopodobnie omawiana tu przesłanka znalazła swoje zastosowanie, orzeczenie rozwodu odbyłoby się z pokrzywdzeniem ciężko chorego małżonka niewinnego przy jednoczesnym niewywiązywaniu się powódki z obowiązku wzajemnej pomocy.
