W ponizszym artykule wyjaśniamy, jak Kodeks karny definiuje kradzież, jakie są progi wartości i przewidziane kary – od najdrobniejszych wykroczeń po poważne przestępstwa. Dodatkowo dowiesz się, jakie są progi kwotowe między wykroczeniem a przestępstwem oraz jakie kary grożą sprawcom.
Co można nazwać kradzieżą?
Kradzieżą można nazwać zgodnie z art. 278 § 1 Kodeksu karnego bezprawne przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej. Czyn ten, by spełniać definicję, musi odbywać się bez zgody właściciela, sprawca zabiera rzecz, która do niego nie należy oraz działa z zamiarem zatrzymania jej dla siebie (czyli przywłaszczenia).
Jako przykłady kradzieży można wskazać:
Zabranie telefonu z czyjegoś plecaka w autobusie.
Wyniesienie towaru ze sklepu bez zapłaty (np. kosmetyków, ubrań).
Zabranie roweru stojącego pod blokiem, nawet jeśli nie był przypięty.
Przywłaszczenie znalezionej rzeczy, np. portfela – jeśli nie oddasz go właścicielowi lub nie zgłosisz na policję.
Kradzież energii elektrycznej – np. nielegalne podłączenie się do sieci (to też jest rzecz ruchoma w rozumieniu prawa).
Zabranie pieniędzy z konta bankowego, jeśli masz dostęp bez zgody właściciela (np. przez podszycie się).
Kradzież – definicja w Kodeksie karnym
Kradzież w Kodeksie Karnym definiuje artykuł 278, uwzględniając różne formy tego przestępstwa. Co ważne kradzież jest przestępstwem, jeśli wartość skradzionego mienia przekracza określony próg ustawowy. Jeśli wartość jest niższa – mamy do czynienia z wykroczeniem.
Oto definicja kradzieży zawierająca się w Kodeksie Karnym:
Kradzież Art. 278.
§ 1.
Kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 1a.
Tej samej karze podlega, kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą kartę uprawniającą do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego.
§ 2.
Tej samej karze podlega, kto bez zgody osoby uprawnionej uzyskuje cudzy program komputerowy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
§ 3.
W wypadku mniejszej wagi sprawca czynu określonego w § 1, 1a lub 2 podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 3a.
Kto dopuszcza się kradzieży szczególnie zuchwałej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 4.
Jeżeli kradzież popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
§ 5.
Przepisy § 1, 3, 3a i 4 stosuje się odpowiednio do kradzieży energii.
Jaka jest różnica między przywłaszczeniem a kradzieżą?
Różnica między przywłaszczeniem a kradzieżą polega na nie oddaniu pożyczonej rzeczy właścicielowi w pierwszym przypadku, a w drugim zabraniu jej bez zgody. Dobrym przykładem niech będzie pożyczenie kosiarki od sąsiada i niezwrócenie jej. W tym wypadku mamy do czynienia z przywłaszczeniem mienia, z kolei kradzieżą nazwiemy sytuację, gdy bez jego wiedzy zabieramy sprzęt.
Jaki jest próg przestępstwa kradzieży?
Próg przestępstwa kradzieży ustala ustawa, a obecnie wynosi on 800 zł. Oznacza to, że wszystko, co skradzione poniżej tej kwoty jest wykroczeniem, a powyżej przestępstwem. Ta zmiana weszła w życie 1 października 2023 roku, podnosząc wcześniejszy próg z 500 zł. Celem było dostosowanie przepisów do realiów ekonomicznych i odciążenie sądów od drobnych spraw.
Zatem:
Kradzież jako wykroczenie
Obecnie próg rozdzielający wykroczenie od przestępstwa wynosi 800 zł.
Co grozi za kradzież do 100 zł? – to wciąż wykroczenie, które może skończyć się mandatem, grzywną, a nawet aresztem.
Co grozi za kradzież do 10 zł? – mimo niskiej wartości, czyn jest karalny. W praktyce często kończy się na mandacie, ale sąd również może orzec surowszą karę.
Kradzież jako przestępstwo
Jeśli wartość skradzionego mienia przekracza 800 zł, sprawca odpowiada za przestępstwo.
Kara za kradzież powyżej 1000 zł – najczęściej kara pozbawienia wolności do 5 lat.
Kara za kradzież powyżej 10 000 zł – wciąż mieści się w ramach art. 278 KK, ale wartość szkody może wpłynąć na wymiar kary (bliżej górnej granicy zagrożenia).
Kara za kradzież
Kara za kradzież jest różna w zależności od tego, czy jest ona wykroczeniem, czy przestępstwem. W przypadku tego pierwszego może to być kara aresztu (5–30 dni), ograniczenia wolności lub grzywny do 5000 zł. Jeżeli chodzi o przestępstwo kradzieży, to mówimy tutaj o pozbawieniu wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Sąd przy wymiarze kary bierze pod uwagę wartość szkody, sposób działania sprawcy, jego dotychczasową karalność, a także to, czy mienie zostało odzyskane.
Kradzież a inne czyny zabronione
Nie każda forma przywłaszczenia jest klasyfikowana jako kradzież w rozumieniu art. 278 KK. Czym innym jest bowiem kradzież sklepowa, a czym innym włamanie. Sąd orzekając o winie, a następnie karze bierze pod uwagę konkretną sytuację, oceniając zachowanie oskarżonego i to, czego się dopuścił.
Do innych podobnych przestępstw należą m.in.:
Kradzież z włamaniem (art. 279 KK) – surowsza kara, nawet do 10 lat więzienia.
Kradzież rozbójnicza (art. 281 KK) – gdy sprawca używa przemocy w celu utrzymania się w posiadaniu rzeczy.
Przywłaszczenie (art. 284 KK) – np. zatrzymanie znalezionej rzeczy lub cudzej własności powierzonej.
Oznacza to, że inaczej będzie sądzona osoba, która po odejściu z pracy nie zwróciła firmowego laptopa, niż ten, kto włamał się, by do wykraść.
Do jakiej kwoty niska szkodliwość czynu?
Przy ocenie niskiej społecznej szkodliwości czynu sądy biorą pod uwagę nie tylko wartość mienia, ale też okoliczności (np. motyw, sposób działania, skutki). W praktyce przy kradzieżach przedmioty o wartości poniżej progu wykroczeniowego (do 800 zł) zwykle kwalifikowane są jako czyny o niskiej szkodliwości, choć możliwe są wyjątki (np. kradzież leków ratujących życie).
Jaka jest kara za kradzież drzewa z lasu?
Kradzież drzewa (np. ściętego, przewróconego) jest traktowana jak kradzież zwykła, a dodatkowo może być kwalifikowana z ustawy o lasach. Jeśli wartość przekracza 800 zł – przestępstwo, kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Jednak w przypadku, gdy wartość nie przekracza 800 zł – wykroczenie, kara grzywny, ograniczenia wolności lub areszt. W sytuacji wyrębu drzewa bez zezwolenia mogą dojść dodatkowe sankcje administracyjne i odszkodowanie.
Jaki jest najniższy zarzut kradzieży?
Najniższą formą jest wykroczenie kradzieży (do 800 zł wartości), zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności lub aresztem. Nawet przy bardzo małej wartości (np. 2 zł) jest to czyn zabroniony – sądy mogą jednak umorzyć sprawę z powodu znikomej społecznej szkodliwości.
Co zrobić, gdy ktoś oskarża o kradzież?
Oskarżenie o kradzież to poważna sytuacja, która może mieć konsekwencje prawne, nawet jeśli jest bezpodstawne. Przede wszystkim zachowaj spokój i nie podejmuj pochopnych działań – nie podpisuj żadnych oświadczeń ani nie składaj wyjaśnień bez konsultacji z prawnikiem. Skorzystanie z pomocy doświadczonego adwokata pozwoli Ci właściwie przygotować się do obrony, uniknąć błędów procesowych i skutecznie odpierać zarzuty. Jeśli potrzebujesz wsparcia, sprawdź SerwisAdwokacki.pl – specjalizujemy się w sprawach karnych i pomożemy Ci chronić Twoje prawa.
Podsumowanie
Kradzież – Kodeks karny jasno rozgranicza wykroczenie od przestępstwa, opierając się na wartości szkody. Niezależnie od tego, czy chodzi o kradzież do 10 zł, czy powyżej 10 000 zł, zawsze jest to czyn zabroniony i grożą za niego realne konsekwencje. Świadomość progów kwotowych i kar pozwala lepiej zrozumieć, kiedy sprawa może zakończyć się mandatem, a kiedy więzieniem.
Źródło zdjęcia: Freepik.com
