Przestępstwo czy wykroczenie?
Pod uwagę możemy brać wyłącznie typizację z kodeksu wykroczeń. Z całą pewnością poseł Berkowicz nie popełnił przestępstwa, a więc czynu typizowanego w kodeksie karnym.
Zgodnie z art. 119 § 1 KW:
Kto kradnie lub przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza 800 złotych, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Dodatkowo, § 2 wspomnianego przepisu przewiduje odpowiedzialność za usiłowanie, podżeganie lub pomocnictwo.
Czy poseł popełnił zarzucany mu czyn?
Podstawowe fakty związane z opisywaną sytuacją pasują do wskazanej wcześniej typizacji z art. 119 KW. Wartość przedmiotów (~390 zł) mieści się w strefie wykroczenia, zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 119 KW. Nieopłaconymi przedmiotami z całą pewnością były rzeczy ruchome, a więc zdatne do kradzieży.
Kluczowym pytaniem jest, czy sprawca działał umyślnie – tj. z zamiarem zabrania rzeczy bez zapłacenia ceny. W literaturze podkreśla się, że w przypadku art. 119 KW brak działania z zamiarem wyklucza odpowiedzialność potencjalnego sprawcy. Choć za wykroczenie można odpowiadać nieumyślnie, to w przypadku kradzieży konieczny jest tzw. zamiar kierunkowy, a więc bezpośrednia chęć zaboru cudzej rzeczy ze świadomością, że nie należy ona do sprawcy.
Poseł Konfederacji twierdzi, że nie zauważył, iż część towarów nie została skasowana – co odpowiada wersji braku umyślności, a więc istotnego znamiona koniecznego do popełnienia czynu z art. 119 KW. Jeśli ta wersja jest prawdziwa, może brakować elementu umyślności, co prowadzi do wniosku, że znamiona wykroczenia mogły nie zostać spełnione.
Nie można jednak pominąć faktu, że poseł z partii Sławomira Mentzena i Krzysztofa Bosaka przyjął mandat nałożony przez policję. Przyjęcie mandatu karnego uważane jest w praktyce za przyznanie się do odpowiedzialności za wykroczenie lub za akceptację winy. W tym świetle kontrastuje to z wyjaśnieniami posła działającego (według jego wersji) nieświadomie. W konsekwencji powstaje sprzeczność między przyjęciem mandatu a deklarowanym brakiem zamiaru kradzieży.
Nie jesteśmy w stanie ocenić prawdziwości wersji przedstawianej przez posła, jednak można założyć, że nie był on świadomy niemożności popełnienia wykroczenia w postaci kradzieży nieumyślnie, co skutkowało przyjęciem przez niego mandatu.
Podsumowanie
- Formalnie – czyn spełnia warunki wartościowe i przedmiotowe art. 119 KW, co uzasadniało nałożenie mandatu.
- Jednak z prawniczego punktu widzenia kluczową rolę odgrywa zamiar sprawcy. Jeśli rzeczywiście nie był on świadomy, że towary nie zostały skasowane, element umyślności może być podważany
- Przyjęcie mandatu może być interpretowane jako przyznanie się do winy, co wydaje się niezgodne z wyjaśnieniami posła Konfederacji.
Co powinieneś zapamiętać?
Nawet nieuwaga w sklepie nie chroni automatycznie przed odpowiedzialnością, ale może stanowić podstawę do podniesienia argumentu braku zamiaru, a w konsekwencji niepopełnienia czynu. Jeśli przez przypadek zabrałeś z biurka zamiast swojego telefonu, identyczny telefon kolegi, to wcale go nie ukradłeś, gdyż twoim zamiarem nie było przywłaszczenie sobie cudzej rzeczy. Przyjęcie mandatu warto dobrze przemyśleć. To szybkie rozwiązanie jest traktowane jako uznanie swej winy co do popełnienia wykroczenia.
W przypadku wątpliwości co do odpowiedzialności karnej, warto skonsultować się z adwokatem – analizującym m.in. stopień świadomości sprawcy, okoliczności zdarzenia i możliwą obronę.
Źródło zdjęcia: Freepik.com
