Różnice między rozwodem a separacją
Na pierwszy rzut oka rozwód i separacja to bardzo podobne do siebie instytucje, ale różnic między nimi jest sporo. Przyjrzyjmy się tym najważniejszym.
Przesłanki rozwodu i separacji
Pierwszą płaszczyzną, na jakiej pojawiają się różnice, są przesłanki materialnoprawne. Do uzyskania rozwodu powód musi wykazać, że rozkład pożycia między małżonkami ma charakter trwały i zupełny.
O trwałości rozkładu można mówić, jeżeli rozpad więzi między małżonkami nastąpił na tyle dawno, że ich powrót do wcześniejszego stanu jest już niemożliwy. Orzecznictwo nie wypracowało tutaj żadnej spójnej linii co do oceny adekwatnego horyzontu czasowego. W przypadku rażąco nagannego zachowania współmałżonka o trwałym rozpadzie małżeństwa można mówić nawet krótko po jego zawarciu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1953 r., sygn. C 1631/52).
Z kolei zupełność rozkładu pożycia małżeńskiego należy ocenić przez pryzmat trzech więzi:
duchowej – brak uczucia wiążącego współmałżonków;
gospodarczej – małżonkowie nie prowadzą razem gospodarstwa domowego;
fizycznej – współmałżonkowie wstrzymują się od obcowania cielesnego.
Ustanie musi dotyczyć wszystkich więzi. Jeżeli którakolwiek z nich przetrwała, sąd nie orzeknie rozwodu.
A co z separacją? Zgodnie z art. 611 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wystąpienie zupełnego rozkładu pożycia uzasadnia wystąpienie do sądu z żądaniem separacji. Nie musi być natomiast spełniona przesłanka trwałości.
Trzeba jednak zwrócić uwagę, że sąd jest związany żądaniem zawartym w piśmie procesowym jedynie w pewnym stopniu. Przede wszystkim w sytuacji, kiedy jedna ze stron postępowania żąda rozwodu, druga zaś separacji, sąd orzeknie rozwód, jeżeli jest on uzasadniony. Jeśli jednak orzeczenie rozwodu jest niedopuszczalne, a uzasadniona jest separacja, sąd orzeka separację.
Może być tak, że sąd odmówi nawet orzeczenia separacji. Dotyczy to sytuacji, kiedy miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci stron albo też separacja byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Planując rozstanie z partnerem, trzeba je dobrze zaplanować, ponieważ na sali sądowej może się okazać, że nie wszystko idzie po myśli małżonka żądającego rozwiązania małżeństwa.
Obowiązek alimentacyjny przy rozwodzie i separacji
Przy rozwodzie z orzeczeniem o winie małżonek uznany za niewinnego może domagać się od drugiej strony alimentów, jeżeli jego stopa życiowa uległa pogorszeniu. W przypadku braku orzeczenia o winie konieczne jest wykazanie szczególnie złej sytuacji materialnej i niedostatku. W obu przypadkach obowiązek alimentacyjny ustaje, jeżeli osoba uprawniona do alimentów wstąpi w nowy związek małżeński.
W przypadku separacji, prawo do alimentów również istnieje i wygląda bardzo podobnie jak przy rozwodzie. Zasadnicza różnica polega jednak na tym, że separacja nie prowadzi do rozwiązania małżeństwa. W efekcie żaden ze współmałżonków nie może formalnie związać się z nowym partnerem, więc obowiązek alimentacyjny nie wygaśnie. Może on ustać dopiero wtedy, gdy para zdecyduje się na rozwód.
Wzajemne wsparcie współmałżonków
Separacja prowadzi wprawdzie do „odsunięcia się” małżonków od siebie, ale nie powoduje, że spoczywające na nich obowiązki wygasają. Dotyczy to m.in. konieczności wzajemnej pomocy zgodnie z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Może być to wsparcie świadczone w wymiarze materialnym, jak i niematerialnym, o ile wymagają tego względy słuszności. Ustawodawca wskazuje na obowiązek zachowania wierności, wzajemną pomoc i współdziałanie dla dobra rodziny.
Orzeczenie rozwodu powoduje, że więzi łączące współmałżonków ustają na dobre. Istnieje jedynie możliwość domagania się alimentów po spełnieniu ustawowych przesłanek.
Możliwość zawarcia nowego związku małżeńskiego
Kluczową różnicą między rozwodem a separacją jest także swoboda w zawarciu kolejnego związku małżeńskiego. W przypadku rozwodu każdy z partnerów może związać się z nową osobą poprzez zawarcie nowego ślubu cywilnego. Przyjęcie nowego sakramentu małżeństwa jest jednak niemożliwe – wymagałoby to unieważnienia ślubu kościelnego.
Przez czas trwania separacji zawarcie nowego związku małżeńskiego jest niemożliwe. Można powiedzieć, że jest to okres przejściowy służący zażegnaniu kryzysów.
Rozwód a separacja. Co wybrać?
Wybór między rozwodem a separacją nie zawsze będzie prosty. Separacja może okazać się dobrym rozwiązaniem, jeżeli kryzysy w małżeństwie mają charakter przejściowy, ale potrzebny jest czas do namysłu. Jeżeli małżonkowie wiedzą, że nie są w stanie funkcjonować dalej razem lub chcą zawrzeć nowe związki, jedynym rozwiązaniem będzie rozwód.
Skorzystaj ze wsparcia profesjonalnych pełnomocników, którzy pomogą Ci poradzić sobie z małżeńskim kryzysem. W Serwisie Adwokackim znajdziesz adwokatów z wieloletnim doświadczeniem w prowadzeniu spraw z zakresu prawa rodzinnego.
