Sankcja kredytu darmowego (SKD) – kiedy kredyt lub pożyczka stają się darmowe

Dodany 11 grudnia 2025 przez adw. Mirosław Dyka

Sankcja kredytu darmowego (SKD) to jedno z najsilniejszych narzędzi ochrony konsumenta w sporach z bankami i firmami pożyczkowymi. Jeżeli kredytodawca naruszy określone obowiązki ustawowe (głównie informacyjne), konsument – po złożeniu oświadczenia – spłaca wyłącznie kapitał, bez odsetek i bez większości kosztów należnych kredytodawcy.

Czym jest SKD i jaki jest jej cel?

SKD jest uregulowana w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim i ma charakter sankcji: ma być skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca, tak aby realnie motywowała kredytodawców do rzetelnego informowania konsumenta (to podejście wynika też z unijnych założeń dyrektywy 2008/48/WE).

Kluczowy skutek SKD: konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy (w terminie i sposób jak w umowie).

Kto może skorzystać z SKD?

SKD dotyczy kredytu konsumenckiego, czyli co do zasady umowy zawartej przez konsumenta z kredytodawcą działającym zawodowo (bank, instytucja pożyczkowa itp.). Status konsumenta ocenia się w kontekście danej czynności – nawet osoba prowadząca działalność może być konsumentem, jeśli cel gospodarczy nie jest dominujący albo umowa ma „mieszany cel”. Definicja kredytu konsumenckiego obejmuje również pożyczkę, a wartość udzielonego świadczenia nie może przekroczyć 255 550 zł. Kredyt konsumencki nie obejmuje kredytów zabezpieczonych hipoteką. Nieruchomość może być przedmiotem kredytowania, ale bez zabezpieczenia.

Kiedy zadziała SKD

Ustawa o kredycie konsumenckim (u.k.k.) zawiera zamknięty katalog naruszeń, które mogą powodować SKD:

forma/doręczenie dokumentu umowy (art. 29 ust. 1),
określone elementy treści umowy (art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17),
szczególne typy kredytu (art. 31–33),
opłaty za opóźnienie (art. 33a),
limity pozaodsetkowych kosztów kredytu (art. 36a–36c).

Skutki zadziałania SKD

Co do zasady znikają:

odsetki kapitałowe,
prowizje, opłaty, składki i inne koszty należne kredytodawcy.

Czego SKD zwykle nie obejmuje:

odsetek za opóźnienie
świadczeń płatnych na rzecz osób trzecich / organów (nawet jeśli związane z kredytem),
kosztów ustanowienia zabezpieczeń ponoszonych przez konsumenta (art. 45 ust. 4 u.k.k.).

Oświadczenie o SKD – jak i kiedy je złożyć?

SKD uruchamia się przez pisemne oświadczenie konsumenta do kredytodawcy. To czynność materialnoprawna – można ją złożyć pozasądowo albo w toku procesu (np. gdy kredytodawca pozwał konsumenta).

Termin: Uprawnienie do SKD wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (termin ma charakter prekluzyjny – po nim uprawnienie gaśnie).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Na stronie www.serwisadwokacki.pl znajdziesz adwokatów z całej Polski, którzy pomagają w sprawach bankowych, w tym także SKD. Skonsultuj swoją sprawę z profesjonalistą.