Uszczerbek na zdrowiu w prawie karnym
W prawie karnym uszczerbek na zdrowiu może być lekki, średni lub ciężki, zależnie od tego, jak poważne są skutki czynu. Ta klasyfikacja ma kluczowe znaczenie dla wymiaru kary, bo każdy stopień uszczerbku jest karany inaczej.
Lekki uszczerbek na zdrowiu
Lekki uszczerbek na zdrowiu, zgodnie z art. 157 §2 k.k., dotyczy naruszeń funkcji ciała lub rozstroju zdrowia, które trwają nie dłużej niż 7 dni. Aby ocenić te skutki, potrzebna jest wiedza biegłego medycyny sądowej. Dlatego w trakcie rozprawy sądowej zazwyczaj powołuje się specjalistę, który analizuje akta sprawy i ocenia czas trwania skutków zdrowotnych.
Warto pamiętać, że jeśli mamy wątpliwości co do opinii biegłego, każda strona ma prawo wnioskować o dodatkową opinię albo wezwanie biegłego na rozprawę, by odpowiedział na pytania. Zwykle bezpośrednia konfrontacja ze specjalistą jest bardziej efektywna niż wysyłanie kolejnych pism procesowych, choć wymaga zręczności w zadawaniu pytań i znajomości prawa oraz medycyny.
Kara za lekki uszczerbek na zdrowiu obejmuje grzywnę, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do 2 lat. Różnica w sankcji za lekki i średni uszczerbek sprawia, że sprawcy zależy, by udowodnić, że uraz trwał mniej niż 7 dni, a poszkodowany – na odwrót.
Średni uszczerbek na zdrowiu
Średni uszczerbek na zdrowiu obejmuje urazy, które są poważniejsze niż lekkie, ale nie sięgają poziomu ciężkiego. Zgodnie z art. 157 §1 k.k., dotyczy to naruszeń funkcji ciała lub rozstroju zdrowia, które nie spełniają kryteriów ciężkiego uszczerbku. Przykłady to np. złamany nos, ręka, żebra, które zakłócają funkcje ciała, a także powikłania chorobowe wynikające z urazu.
Kara za średni uszczerbek na zdrowiu to pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W przypadku nieumyślnego spowodowania lekkiego lub średniego uszczerbku kary są łagodniejsze – grzywna, ograniczenie wolności albo do 1 roku więzienia.
Czasami pełnomocnicy, zamiast forsować różnice między lekkim a średnim uszczerbkiem, mogą skupić się na udowodnieniu, że sprawca działał nieumyślnie. Choć sankcje za działanie nieumyślne są podobne, sędziowskie dyrektywy pozwalają na wymierzenie różnych kar, nawet jeśli przepisy przewidują takie same widełki.
Warto zauważyć, że różnica między lekkim a średnim uszczerbkiem leży nie tylko w sankcjach, ale także w sposobie ścigania. W przypadku lekkiego uszczerbku, ściganie następuje z oskarżenia prywatnego, co oznacza, że poszkodowany musi być aktywny.
Ciężki uszczerbek na zdrowiu
Ciężki uszczerbek na zdrowiu, opisany w art. 156 k.k., to najpoważniejsza forma uszkodzenia ciała w prawie karnym. Aby został uznany za ciężki, sprawca musi spowodować:
- pozbawienie wzroku, słuchu, mowy lub zdolności płodzenia,
- ciężkie kalectwo,
- ciężką, nieuleczalną lub długotrwałą chorobę,
- chorobę zagrażającą życiu,
- trwałą chorobę psychiczną,
- całkowitą albo znaczną trwałą niezdolność do pracy,
- trwałe i istotne oszpecenie lub zniekształcenie ciała.
Za spowodowanie ciężkiego uszczerbku grozi kara więzienia nie krótsza niż 3 lata, a za nieumyślność – do 3 lat więzienia. Jeśli ofiara umiera na skutek ciężkiego uszczerbku, kara wynosi minimum 5 lat, 25 lat lub nawet dożywocie.
Warto zwrócić uwagę, że od 12 marca 2023 roku kary za ciężki uszczerbek na zdrowiu zostały zaostrzone. W postępowaniach karnych kluczowe jest udowodnienie stopnia uszczerbku na zdrowiu, bo dobrze dobrana argumentacja może podważyć stanowisko oskarżyciela i zmniejszyć karę, a nawet doprowadzić do umorzenia sprawy.
Odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu
Poza sankcjami karnymi, poszkodowany w wypadku może dochodzić naprawienia szkody w sądzie cywilnym. To ubezpieczyciel sprawcy, który wykupił polisę OC, odpowiada za wypłatę odszkodowania lub zadośćuczynienia. Jeśli sprawca nie miał polisy, poszkodowany może żądać naprawienia szkody bezpośrednio od niego, a w przypadku niewypłacalności – od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.
W prawie cywilnym rozróżnia się roszczenia odszkodowawcze – majątkowe (odszkodowanie) i niemajątkowe (zadośćuczynienie). Odszkodowanie pokrywa wyłącznie rzeczywiste koszty, np. leczenia, zakupów leków, zabiegów. To poszkodowany musi udowodnić, jakie poniósł straty.
Zadośćuczynienie natomiast ustalane jest indywidualnie, biorąc pod uwagę stopień bólu i cierpienia, jakich doznał poszkodowany. O wysokości zadośćuczynienia decyduje sąd, dlatego osoby poszkodowane często wnoszą o wysokie kwoty, licząc na korzystny wyrok.
Jeśli potrzebujesz pomocy w sprawie karnej lub cywilnej dotyczącej uszczerbku na zdrowiu, warto skonsultować się z doświadczonym adwokatem. Pomoże on zmniejszyć karę w procesie karnym lub zakwestionować wysokość odszkodowania lub zadośćuczynienia.
Źródło zdjęcia: Image by aleksandarlittlewolf on Freepik
