Kiedy ustala się kontakty z dzieckiem?
Potrzeba ustalenia kontaktów z dzieckiem pojawia się, kiedy partnerzy nie mieszkają razem, ale opiekowali się dzieckiem niepełnoletnim. Zwykle do takiej sytuacji dochodzi w wyniku rozwodu, ale potrzebę uregulowania kontaktów uzasadnia również separacja faktyczna lub prawna.
Warto doprecyzować, że samo pojęcie kontaktów nie obejmuje wyłącznie odwiedzania miejsca zamieszkania dziecka, czy też zabierania je na wakacje. Stosownie do art. 113 §2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej k.r.o.) pod tym pojęciem rozumie się w szczególności:
przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu);
bezpośrednie porozumiewanie się;
utrzymywanie korespondencji;
korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość (w tym środków elektronicznych, np. Skype).
Jak wygląda ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Przyjęło się sądzić, że do ustalenia kontaktów z dzieckiem niezbędny jest sąd rodzinny. Rzeczywiście w przypadku wyroku rozwodowego orzeczenie o kontaktach z dzieckiem stanowi integralną część wyroku, ale to tylko jedna z możliwych sytuacji. Sam ustawodawca wskazuje w art. 113 k.r.o.1, że jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców (lub też w rodzinie zastępczej albo u opiekuna), sposób utrzymywania kontaktów przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie. Mają przy tym kierować się dobrem dziecka i uwzględniać jego rozsądne życzenia.
Dopiero kiedy wypracowanie porozumienia staje się niemożliwe, interwencję podejmuje sąd. Rozstrzygnięcie może mieć zarówno postać postanowienia (w postępowaniu nieprocesowym o ustalenie kontaktów), jak i wyroku (np. w sprawie o rozwód). Małżonkowie mogą też zawrzeć ugodę sądową lub przed mediatorem.
Jak sporządzić wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem?
Żądanie udzielenia ochrony prawnej przez sąd poprzez ustalenie kontaktów z dzieckiem na drodze judykatu wymaga złożenia stosownego wniosku. Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym przed właściwym miejscowo i rzeczowo sądem rejonowym. W treści wniosku należy określić, w jaki sposób wnioskodawca chciałby, aby wyglądały kontakty z dzieckiem, tj. wskazać konkretne dni, godziny oraz sposób utrzymywania kontaktu z małoletnim.
Takie pismo procesowe powinno zostać sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, ponieważ wymaga odpowiedniej argumentacji i udowodnienia. Wartościowy dowód w sprawie mogą stanowić:
wyjaśnienia oraz zeznania stron i zeznania świadków;
opinia psychologa lub psychiatry;
stanowisko Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów.
Warto pamiętać, że postępowanie sądowe, zwłaszcza jeżeli wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, może trwać wiele miesięcy. Aby tymczasowo uregulować sytuację małoletniego, należy złożyć wniosek o zabezpieczenie kontaktów z dzieckiem.
Jest on rozpatrywany na rozprawie, chyba że chodzi o wypadek niecierpiący zwłoki. Dodatkowo sąd może, na wniosek uprawnionego, zagrozić obowiązanemu nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego na wypadek naruszenia obowiązków określonych w postanowieniu dotyczącym zabezpieczenia.
Należy pamiętać, że treść wniosku czy też stanowiska zajętego przez uczestników postępowania na rozprawie nie jest dla sądu bezwzględnie wiążąca. Obowiązujące przepisy prawa rodzinnego pozwalają na ograniczenie utrzymywania kontaktów rodziców z dzieckiem. W skrajnych przypadkach możliwy jest też całkowity zakaz utrzymywania kontaktów.
Co grozi za utrudniane kontaktów z dzieckiem?
Pytanie, co dzieje się, kiedy sąd wprawdzie zagroził zobowiązanemu wydaniem nakazu zapłaty w razie niewydania dziecka, ale nie odniosło to żadnego skutku. W takiej sytuacji uprawniony może złożyć wniosek o wydanie nakazu zapłaty. W rezultacie rodzic, który utrudnia wykonanie kontaktów z dzieckiem, będzie musiał za swoje zachowanie zapłacić.
W kwestii obowiązku zapłaty za naruszenie kontaktów z dzieckiem niedawno wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny, wskazując na jego częściową niezgodność z ustawą zasadniczą. Niemniej jednak może być to skuteczna broń w walce z nieuczciwym partnerem, który nie respektuje poczynionych ustaleń.
Postępowania toczące się na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mogą wydawać się proste z technicznego punktu widzenia. W rzeczywistości są jednak niezwykle złożone i każdorazowo wymagają uwzględniania dobra dziecka, które zawsze powinno odgrywać nadrzędną rolę w sporze między dorosłymi.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w sprawach rodzinnych, zachęcamy do skorzystania z usług prawników, których znajdziesz za pośrednictwem Serwisu Adwokackiego. Doświadczeni profesjonaliści znajdą najlepsze rozwiązanie Twojego problemu.
