Opinia biegłego sądowego – art. 278 § 1 k.p.c.
Zgodnie z art. 278 § 1 kodeksu postępowania cywilnego:
„W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd zasięga opinii biegłych.”
Oznacza to, że jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiedzy fachowej z dziedziny techniki budowlanej, sąd z urzędu lub na wniosek strony powołuje biegłego sądowego, którego zadaniem jest przygotowanie opinii procesowej. Jest to pełnowartościowy środek dowodowy, który podlega ocenie sądu zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.).
Cechy opinii biegłego:
- sporządzana na zlecenie sądu lub na zgodny wniosek stron,
- oparta na dokumentacji procesowej, wizji lokalnej, czasem także rozprawie technicznej,
- może być uzupełniana, wyjaśniana lub konfrontowana z innymi dowodami,
- stanowi dowód z opinii biegłego w rozumieniu art. 278 § 1 k.p.c.
Przede wszystkim wskazać należy, że ten środek dowodowy może pojawić się dopiero na etapie postępowania przed sądem powszechnym.
Prywatna opinia rzeczoznawcy – art. 245 k.p.c.
Zupełnie inny charakter ma tzw. opinia prywatna, czyli sporządzona przez rzeczoznawcę, eksperta technicznego czy inżyniera budownictwa na zlecenie strony, poza postępowaniem sądowym. Tego rodzaju dokument, nawet jeśli bardzo szczegółowy i przygotowany przez uznanego specjalistę, nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 278 k.p.c., lecz dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c.:
„Dokument prywatny sporządzony w celu użycia go jako dowodu w postępowaniu cywilnym stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.”
Skutki procesowe:
- sąd traktuje taką opinię jako twierdzenie strony poparte dokumentem,
- nie ma ona takiej mocy jak opinia biegłego – nie zastępuje wiedzy specjalistycznej sądu,
- może być podstawą do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub przekonać sąd do jego dopuszczenia,
- nie korzysta z domniemania bezstronności.
Zwykle sporządzenie prywatnej opinii rzeczoznawcy odbywa się na etapie przedprocesowym, gdy strona chce poznać stan techniczny sprawy. Skorzystanie z usług specjalisty jest zwykle odpłatne, co w pewnym sensie zmniejsza dla sądu wiarygodność i bezstronność takiego dokumentu.
Która opinia ma większe znaczenie dowodowe?
Opinia prywatna rzeczoznawcy może być bardzo pomocna, ale najczęściej pełni funkcję:
- ułatwienia zrozumienia sprawy przez sąd już na etapie wstępnym,
- uzasadnienia potrzeby powołania biegłego sądowego lub dopuszczenia kolejnej opinii,
- narzędzia procesowego, które zmusza przeciwnika do odniesienia się do konkretnej argumentacji technicznej.
Praktyczne znaczenie w sprawach budowlanych
W sprawach takich jak:
- reklamacje robót budowlanych,
- spory z deweloperami,
- szkody spowodowane wadliwym wykonawstwem,
- spory między wykonawcą a inwestorem,
rozstrzygnięcie bardzo często zależy w znacznej mierze od treści opinii biegłego powołanego w trakcie procesu. Dobrze przygotowana prywatna opinia rzeczoznawcy może skrócić czas postępowania, ale nie zastępuje formalnego dowodu z opinii biegłego. Niezwykle trudno jest również podważyć niekorzystny dla strony dowód z opinii biegłego, gdyż sąd, nie mając merytorycznych wiadomości w danej dziedzinie, bardzo często przyjmuje twierdzenia biegłego za własne.
