Czym jest postępowanie nakazowe?
Zgodnie z art. 500 § 1 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k):
W sprawach, w których prowadzono dochodzenie, jeśli na podstawie zebranego materiału sąd uzna, że rozprawa nie jest konieczna, może wydać wyrok nakazowy. Dotyczy to sytuacji, w których możliwe jest orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny.
Postępowanie nakazowe obejmuje m.in. jazdę pod wpływem alkoholu, zarówno w przypadku wykroczeń (art. 86 kodeksu wykroczeń - jazda po spożyciu alkoholu), jak i przestępstw (art. 178a § 1 kodeksu karnego - jazda pod wpływem alkoholu).
W tego typu sprawach sąd wydaje wyrok nakazowy, który zostaje przesłany pocztą do obwinionego (w przypadku wykroczenia) lub oskarżonego (w przypadku przestępstwa), wraz z informacją o możliwości zaskarżenia.
Sprzeciw od wyroku nakazowego
Obwiniony, oskarżony lub oskarżyciel mają 7 dni od doręczenia wyroku na złożenie sprzeciwu, co wynika wprost z art. 506 § 1 k.p.k. Sam sprzeciw nie wymaga uzasadnienia – wystarczy, że wynika z niego, iż osoba składająca sprzeciw nie zgadza się z wyrokiem. Po jego złożeniu wyrok traci moc, a sąd wyznacza termin rozprawy.
Jednak pojawia się kluczowe pytanie – czy sprzeciw może pogorszyć sytuację obwinionego lub oskarżonego?
Niestety, odpowiedź nie jest jednoznaczna. Po złożeniu sprzeciwu i przeprowadzeniu rozprawy, sytuacja obwinionego lub oskarżonego może się zarówno poprawić, jak i pogorszyć – wszystko zależy od końcowego wyroku. Co może wpłynąć na tę sytuację?
- Po pierwsze, kto składa sprzeciw. Jeśli sprzeciw wnosi wyłącznie obwiniony lub oskarżony, jego sytuacja nie powinna się pogorszyć, chyba że pojawią się nowe obciążające okoliczności. Natomiast, jeśli sprzeciw złoży również oskarżyciel, sąd może wydać surowszy wyrok.
- Po drugie, okoliczności popełnionego czynu. Warto pamiętać, że po złożeniu sprzeciwu sąd nie jest związany treścią wyroku nakazowego (art. 506 § 6 k.p.k.). Ważną rolę odgrywają tutaj okoliczności czynu – jeśli pojawią się nowe fakty dotyczące zdarzenia lub osoby oskarżonej, sąd może zarówno zaostrzyć, jak i złagodzić wyrok.
Przykładem może być wyrok Sądu Okręgowego w Koninie z 3 marca 2017 r. (II Ka 41/17) w sprawie o wykroczenie, gdzie sprzeciw został złożony wyłącznie przez obwinionego. Sąd stwierdził, że:
…wyrok nakazowy traci moc po wniesieniu sprzeciwu (art. 94 § 1 kpw w zw. z art. 506 § 3 i 6 kpk), jednak ważne jest, kto ten sprzeciw wniósł. W związku z tym, kara orzeczona po sprzeciwie złożonym wyłącznie przez obwinionego nie powinna drastycznie odbiegać na jego niekorzyść od kary orzeczonej w wyroku nakazowym, chyba że w toku rozprawy ujawnią się nowe, istotne okoliczności obciążające. W przeciwnym razie mogłoby to być odebrane jako swoista kara za wniesienie sprzeciwu, co stałoby w sprzeczności z postulatem zapewnienia swobody podejmowania decyzji o złożeniu sprzeciwu. Dlatego Sąd obniżył orzeczoną karę grzywny do wysokości pierwotnie ustalonej w wyroku nakazowym, zgodnie z taryfikatorem mandatowym za 2016 r.
Źródło zdjęcia: Image by Racool_studio on Freepik
