Rodzaje fałszywych sklepów internetowych
1. Sklepy niewysyłające towaru
Niektóre fałszywe sklepy internetowe przyjmują zamówienia oraz płatności, ale nigdy nie wysyłają zakupionych przez klienta towarów. Działanie takie można zakwalifikować jako przestępstwo oszustwa. Zgodnie z art. 286 Kodeksu Karnego:
Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8
Aby zakwalifikować opisane wyżej działanie jako przestępstwo z art. 286 k.k., konieczne jest ustalenie, że sprzedawca działał w zamiarze wykorzystania klienta i od początku nie zamierzał wykonać zawartej umowy. Jeżeli sprzedawca zwyczajnie popadł w problemy finansowe i nie przewidywał możliwości niedostarczenia towaru, to nie mamy do czynienia z przestępstwem i w grę wchodzi jedynie skorzystanie z drogi cywilnej.
2. Sklepy, które wysyłają towary niskiej jakości lub niezgodne z opisem
W tym przypadku konsument otrzymuje produkt, który nie odpowiada przedstawionym przez sprzedawcę informacjom, np. różni się jakością, kolorem lub funkcjonalnością. Niektóre sklepy internetowe posunęły się w tym dalej i wysyłają losowe produkty, niezależne od zamówienia złożonego przez klienta. Podobnie jak w punkcie 1, jeśli klient otrzymuje towar niskiej jakości i niezwiązany z jego potrzebami, a sprzedawca działa w bezpośrednim zamiarze doprowadzenia go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, możemy mieć do czynienia z oszustwem z art. 286 k.k..
Jeżeli towar jest zwyczajnie gorszy jakościowo, niż według zapewnień sprzedawcy, o oszustwie raczej nie może być mowy. Wówczas klient powinien skorzystać z ustawowego prawa do reklamacji lub odstąpienia od umowy zawartej na odległość. Rzecz jasna, nie każdy sprzedawca będzie respektował te uprawnienia konsumenta.
- Sklepy odmawiające przyjmowania zwrotów i reklamacji
Niektóre fałszywe sklepy mogą stosować praktyki polegające na sprzedaży towaru (zasadniczo) pełnowartościowego oraz zgodnego z opisem. Problemy zaczynają się jednak pojawiać na etapie skorzystania przez klienta ze swych ustawowych uprawnień. Reklamacje i zwroty są dla niektórych sprzedawców tematem problematycznym. Z uwagi na ich koszty oraz wpływ na biznes, decydują się oni na zbywanie klientów i odrzucanie reklamacji nawet w sytuacjach, gdy są one uprawnione. Tego typu sklepy internetowe starają się przekonać klienta, że nie ma on prawa skorzystać ze zwrotu bądź reklamacji lun zwyczajnie nie odpowiadają na wiadomości związane z tymi kwestiami.
W tym przypadku ciężko będzie wykazać, że sprzedawca miał zamiar oszukać klienta. Zazwyczaj pozostaje dochodzenie roszczeń na drodze cywilnej. Często tego typu sklepy zwracają zapłaconą przez klienta cenę, jeżeli jest on, mówiąc kolokwialnie, wystarczająco „namolny”. Nie jest to jednak jedyna możliwość.
Narzędzia prawne dla konsumenta
1. W przypadku oszustwa (art. 286 k.k.)
Jeżeli na podstawie informacji zawartych powyżej ustaliłeś, że padłeś ofiarą oszustwa, masz możliwość dochodzenia swoich praw nie tylko na drodze cywilnej, z uwagi na niewykonanie przez sprzedawcę umowy, ale również na drodze karnej. W tej sytuacji konsument powinien:
- Zgłosić sprawę organom ścigania – policja lub prokuratura zajmą się wszczęciem postępowania karnego przeciwko oszustowi. Trzeba jednak wskazać, że wiele fałszywych sklepów jest prowadzonych anonimowo i trudno będzie wykryć sprawcę.
- Skontaktować się z prawnikiem – specjalista pomoże w dochodzeniu roszczeń cywilnych, a jednocześnie doradzi, jakie kroki podjąć w kontekście postępowania karnego.
2. W przypadku zwykłego niewykonania umowy
Część przypadków, gdy konsument trafia na tzw. fałszywy sklep internetowy, nie umożliwia skierowania sprawy na drogę karną, a jedynie dochodzenie swych praw na drodze cywilnej. Jeśli sklep wysyła towary niskiej jakości w pierwszej kolejności należy rzecz jasna skorzystać z ustawowych uprawnień do reklamacji lub odstąpienia od umowy. Jak już jednak wspomnieliśmy, wielu sprzedawców nie jest skłonnych do respektowania tychże uprawnień.
Jeżeli sprzedawca odrzuca wasze uprawnione roszczenia, warto zwrócić się o pomoc do powiatowego/miejskiego rzecznika konsumentów. Może on wystąpić w waszej sprawie do sprzedawcy i przekonać go, że konkretna sytuacja uprawnia was do reklamacji lub odstąpienia od umowy. W wielu przypadkach nieuczciwi sprzedawcy decydują się na wypełnienie swych obowiązków już po pierwszym piśmie otrzymanym od miejskiego rzecznika konsumentów.
Jeżeli nie możecie lub nie chcecie korzystać z pomocy rzecznika, bądź okazała się ona zbyt czasochłonna, warto pomyśleć o pomocy profesjonalnego pełnomocnika – np. adwokata. Może on pomóc wystosować odpowiednie pismo przedsądowe lub poprowadzić sprawę na gruncie procesowym. Trzeba jednak pamiętać, że spór sądowy wymaga określonego czasu oraz nakładów finansowych, które nie w każdym przypadku warto ponosić.
Podsumowanie
Rodzaje fałszywych sklepów internetowych mogą się różnić – niektóre bazują na klasycznym oszukiwaniu klientów, inne dostarczają towary niskiej jakości bądź utrudniają korzystanie z ustawowych praw konsumenta. W każdym przypadku mamy jednak narzędzia prawne, które mogą nam pomóc w dochodzeniu należności. Przede wszystkim warto jednak być przezornym w czasie dokonywania zakupów drogą internetową.
Źródło zdjęcia: Image by freepik
