Jaki jest cel zmian w prawie karnym w 2023 roku?
Ministerstwo Sprawiedliwości stawia sobie za cel stopniowe „uszczelnianie” przepisów karnych i konsekwentne zaostrzanie wybranych sankcji. Chodzi o to, żeby skuteczniej karać sprawców przestępstw i zniechęcać ich do ponownego łamania prawa.
Pod koniec 2022 roku Prezydent RP podpisał obszerną nowelizację kodeksu karnego, która znacząco zmienia dotychczasowe przepisy. Większość z tych zmian zacznie obowiązywać dopiero od października 2023 roku lub później, ale już teraz warto wiedzieć, co się zmienia.
Zmiana kary pozbawienia wolności
Nowe przepisy wydłużają maksymalny wymiar kary pozbawienia wolności do 30 lat w tzw. systemie elastycznym. Rezygnuje się natomiast z dotychczasowej kary 25 lat pozbawienia wolności.
W kodeksie pojawia się też bezwzględne dożywocie, bez możliwości wcześniejszego zwolnienia, w dwóch przypadkach:
jeśli sprawca wcześniej był skazany na dożywocie lub 20 lat więzienia za podobne przestępstwo;
jeśli jego zachowanie wskazuje, że pozostawienie go na wolności byłoby niebezpieczne dla innych osób.
Skazani na dożywocie będą mogli starać się o warunkowe zwolnienie dopiero po 30 latach, a okres próby będzie trwał do końca życia.
Zaostrzenie kar za wybrane przestępstwa
Zmiany w kodeksie przewidują surowsze kary za pedofilię i inne przestępstwa o charakterze seksualnym. Dotyczy to m.in. zgwałcenia ze szczególnym okrucieństwem, ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu lub śmiercią ofiary.
ze szczególnym okrucieństwem;
z ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu;
ze skutkiem śmierci ofiary.
Pojawiają się też nowe przepisy dotyczące zgwałcenia, z karą nawet 30 lat więzienia. Surowsze kary obejmują również rozbój oraz umyślne spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
Rozszerzono także katalog przestępstw, których nie obejmuje przedawnienie. Dotyczy to teraz m.in. zgwałcenia w kwalifikowanej formie.
Nowe przestępstwa w kodeksie
W nowelizacji pojawiły się też całkiem nowe typy przestępstw, takie jak:
zlecenie zabójstwa (art. 148a k.k.);
nakłanianie do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 156a k.k.);
zmuszanie do zawarcia małżeństwa (art. 191b k.k.).
Te zmiany mają na celu skuteczniejsze ściganie sprawców, którzy dotąd mogli unikać odpowiedzialności lub byli karani zbyt łagodnie.
Recydywa a nowe przepisy
Nowelizacja wprowadza surowsze kary dla recydywistów, czyli osób, które popełniają przestępstwo po raz kolejny. Ważną zmianą jest to, że sądy nie mają już możliwości łagodzenia kar w przypadku recydywy. W przypadku multirecydywy, czyli powtarzających się przestępstw, podniesiono minimalną karę.
Dla wielokrotnych sprawców przestępstw seksualnych zwolnienie warunkowe będzie możliwe dopiero po odbyciu ¾ kary, zamiast ⅔ jak dotychczas.
Konfiskata auta nietrzeźwym kierowcom
Dla kierowców, którzy już mieli problemy z prawem, jedna z najpoważniejszych sankcji to możliwość konfiskaty auta. Czy naprawdę można stracić samochód za przestępstwo drogowe, nawet jeśli jest wart kilkaset tysięcy złotych?
Taką możliwość przewiduje art. 44b k.k. Sąd może zdecydować o przepadku pojazdu, jeśli kierowca spowodował wypadek w stanie nietrzeźwości, katastrofę lądową lub doprowadził do śmierci albo poważnych obrażeń.
Konfiskata dotyczy również sytuacji, gdy kierowca prowadzi pojazd z poziomem alkoholu we krwi wynoszącym co najmniej 1,5‰ lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu.
Jednak pracodawcy mogą odetchnąć – konfiskata nie dotyczy aut, którymi kierowca porusza się w ramach obowiązków służbowych.
Jak oceniać zmiany w kodeksie karnym?
Choć nowelizacja kodeksu karnego budzi kontrowersje, surowsze kary mogą wpłynąć na skuteczność wymierzania sprawiedliwości. Zmiany są głównie skierowane do sprawców najpoważniejszych przestępstw, więc dotyczą stosunkowo niewielkiej grupy.
Ze względu na rosnącą złożoność przepisów i wysokość sankcji, rola profesjonalnego pełnomocnika staje się coraz ważniejsza. Warto pamiętać, że zmiany przepisów są nowe i orzecznictwo oraz interpretacje prawnicze będą się dopiero kształtować.
Doświadczony adwokat nie tylko śledzi te zmiany, ale też wie, jak je zastosować w praktyce, walcząc o jak najkorzystniejsze rozstrzygnięcia dla swoich klientów. A jeśli wyrok będzie niekorzystny, pomoże w złożeniu apelacji.
Źródło zdjęcia: Image by freepik
