Umowy cywilnoprawne dzielą się na różne typy, w zależności od tego, jakie obowiązki nakładają na strony oraz jakimi generalnymi zasadami się kierują. Jeden z kluczowych podziałów dotyczy umów skutkowych (rezultatu) oraz umów starannego działania. Różnice między nimi wynikają z charakteru zobowiązania, sposobu jego realizacji i odpowiedzialności stron.
Umowy skutkowe (rezultatu)
W umowach skutkowych strona zobowiązuje się do osiągnięcia konkretnego efektu, rezultatu określonego w umowie. Przykładem może być umowa o dzieło, w której wykonawca zobowiązuje się stworzyć określony produkt, np. wykonać rzeźbę, napisać program komputerowy czy zbudować ogrodzenie.
Cechy umów skutkowych:
- Obowiązek osiągnięcia rezultatu: Kluczowym elementem jest wykonanie umówionego dzieła lub uzyskanie konkretnego efektu.
- Odpowiedzialność za rezultat: Jeśli efekt nie zostanie osiągnięty lub jest wadliwy, strona może ponosić odpowiedzialność, nawet jeśli podjęła wszelkie starania, aby go osiągnąć. Rzecz jasna, istnieją od tej zasady wyjątki.
- Przykłady:
- Umowa o dzieło
- Umowa o roboty budowlane
Praktyczne konsekwencje:
- Jeśli rezultat jest wadliwy lub niezgodny z umową, wykonawca odpowiada na zasadzie rękojmi lub gwarancji.
- Strona zamawiająca nie jest zobowiązana do zapłaty, dopóki rezultat nie zostanie osiągnięty zgodnie z ustaleniami. Należy jednak pamiętać, że termin zapłaty strony mogą ustalić niezależnie od postanowień kodeksowych.
Umowy starannego działania
W przypadku umów starannego działania strona zobowiązuje się do wykonywania określonych czynności z należytą starannością, ale nie gwarantuje osiągnięcia określonego wyniku. Przykładem są umowy zawierane z lekarzami, prawnikami czy doradcami.
Cechy umów starannego działania:
- Obowiązek należytej staranności: Strona zobowiązana powinna działać zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia zawodowego, ale nie ponosi odpowiedzialności za brak sukcesu.
- Brak gwarancji rezultatu: Kluczowym kryterium oceny jest staranność w działaniu, a nie osiągnięcie konkretnego efektu.
- Przykłady:
- Umowy o świadczenie usług
- Kontrakty z lekarzami czy adwokatami
Praktyczne konsekwencje:
- Strona może zostać zwolniona z odpowiedzialności, jeśli udowodni, że działała zgodnie z zasadami sztuki i dochowała należytej staranności.
- Wynagrodzenie przysługuje za samo podjęcie działań, nawet jeśli cel nie został osiągnięty.
Kluczowe różnice:
| Kryterium | | Umowy starannego działania |
| | Osiągnięcie określonego rezultatu
| Działanie z należytą starannością
|
|
| Odpowiedzialność |
|
|
| | Art. 627 Kodeksu Cywilnego |
| Art. 734 Kodeksu Cywilnego
|
|
| Przykłady |
|
|
Wnioski
Rozróżnienie między umowami skutkowymi, a umowami starannego działania, ma ogromne znaczenie praktyczne, szczególnie w kontekście odpowiedzialności stron. W umowach rezultatu kluczowe jest osiągnięcie celu, natomiast przy umowach starannego działania liczy się profesjonalizm i sumienność zobowiązanego. Dla stron zawierających umowę istotne jest jasne określenie charakteru zobowiązania, aby uniknąć nieporozumień i sporów w przyszłości.
Źródło zdjęcia: Image by pressfoto on Freepik
